Sứ mệnh

Định hướng - Sứ mệnh

Sứ mệnh: Là trường có nhiệm vụ đào tạo học sinh, sinh viên trở thành giáo viên, cán bộ quản lý, nhân viên nghiệp vụ giáo dục ở bậc học Mầm non, phổ thông(trung học cơ sở, tiểu học) và tiến tới mở rộng quy mô đào tạo nhiều ngành nghề khác đáp ứng nhu cầu sử dụng nguồn nhân lực phục vụ sự nghiệp...

MENU

Thành viên

Tin tiêu điểm

Liên kết Website

 



NHẬP EMAIL ĐỂ NHẬN ĐƯỢC NHỮNG THÔNG BÁO MỚI NHẤT TỪ CỔNG THÔNG TIN ĐÀO TẠO

Counter

Đang truy cậpĐang truy cập : 12

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 11


Hôm nayHôm nay : 822

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 20607

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 392925

Trang nhất » Tin Tức » Nghiên cứu KH & HTQT » Nghiên cứu khoa học

Thơ ca dân gian trong đám cưới của người Mông

Thứ ba - 01/05/2018 21:28
   Như các dân tộc khác, người Mông coi trọng hôn nhân một vợ một chồng và quan niệm đạo đức. Lễ cưới người Mông là một sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo, có sự tham gia của cả cộng đồng dòng họ, xóm làng. Lễ cưới người Mông gồm các nghi thức: lễ dạm hỏi, lễ ăn hỏi và lễ đón dâu.
   Trong đám cưới người Mông phải có hai ông mối, vai trò của ông mối rất quan trọng, ông mối sẽ thay mặt nhà trai sang nhà gái làm các thủ tục từ dạm ngõ, đến hẹn ngày đón dâu nên phải là người thông thạo phong tục tập quán, thông thạo “cái lý dựng vợ, gả chồng” “cái lệ cưới xin",  thuộc các bài hát lễ nghi cưới xin và đặc biệt là giỏi đối đáp, ứng khẩu nhanh khi hát. Lễ cưới quy tụ cả một hệ thống nghi lễ với làn điệu dân ca mang nét văn hóa đặc sắc của dân tộc Mông.
   Tiếng hát trong lễ cưới của người Mông được chia làm hai loại nhỏ là hát nghi thức và hát vui chơi. Hát nghi thức do nam giới, chủ yếu là các ông mối của nhà trai, nhà gái thực hiện. Các ông mối dùng lời hát để trao đổi với nhau về các vấn đề cưới hỏi bằng những bài hát theo trình tự các nghi thức bắt buộc: "Từ nhà trai", “Nhận lễ đem đi”, "Tới nhà gái", “Xin mở cửa”, “Hát giấu chìa khóa”, “Xin ghế ngồi”, “Kê chân bàn”, “Giao thịt rượu”, “Xin mâm giao tiền”, “Giao tiền”, “Cám ơn chè thuốc”, “Lật bàn”, “Phép cơm”, “Xin ô”, “Trao ô”..., cho đến khi rước được dâu trở về.
Hát đối đáp trong đám cưới của người Mông luôn thể hiện sự khiêm nhường của cả nhà trai và nhà gái trong cách đối nhân xử thế. Điều này thể hiện rất rõ qua lời các bài ca. Đây là lời nhà trai nói về nhà gái:
- “Đường làm người có nhiều, đường đi có không ít./ Mọi con đường bố mẹ cô dâu thông hiểu./ Bố mẹ cô dâu khéo đặt bàn thịt thành bàn cưới/ Khéo miệng nhờ được người mời rượu tốt”
- “Bố mẹ nàng dâu nấu ít nhưng đầy chõ, đầy nồi./ Khéo tay nuôi được con ngựa tốt./ Nấu ít nhưng đầy nồi đầy chõ./ Khéo tay chăm được con trâu mộng./ Khéo tay tước tước được sợi lanh”
Lời nhà trai tự nói về mình: “Đường làm người có nhiều, đường đi có không ít/ Mọi con đường bố mẹ chàng rể chưa thông/ Bố mẹ chàng rể không khéo/ Đặt bàn thịt không thành bàn cưới/ Không khéo miệng nhờ, không nhờ được người mời rượu tốt”
Nhà gái đáp lời và mời rượu: “Bố mẹ chàng rể mở hội hôn/ Đôi tay khéo nấu, nấu được hũ rượu thơm/ Bố mẹ nàng dâu mở hội hôn/ Đôi tay không khéo nấu, nấu không được hũ rượu ngon” (Mời rượu)
Cách đối đáp linh hoạt, tế nhị: Đại diện nhà gái: “Anh dẫn đoàn đón dâu đến nửa đường/ Bố mẹ trao tay anh thứ gì, anh có biết?”; đại diện nhà trai: “Bố mẹ chàng rể trao tôi chiếc chìa khóa đồng/ Để tôi đón nàng dâu về/ Đường xa, mưa nắng thất thường/ Đến nơi mới biết chìa rơi dọc đường”; đại diện nhà gái: “Theo đường đón dâu các anh đến/ Có biết chìa khóa sắt của bố mẹ nàng dâu rơi từ đâu về?”; nhà trai:“... Tôi biết chìa khóa đồng của bố mẹ nàng dâu có từ mâm cỗ/ Tôi biết chìa khóa sắt của bố mẹ nàng dâu rơi từ bàn cưới xuống... Mới nhờ ông đại diện nhà gái xin với bố mẹ nàng dâu/ Bố mẹ nàng dâu mới đưa chìa khóa cho ông đại diện nhà gái/ Ông đại diện nhà gái mới mở giúp cánh cửa/ Đoàn đón dâu mới bước qua cửa vào nhà” (Bài Xin mở cửa)
   Đại diện nhà trai sẽ hát bài miêu tả cả quá trình chuẩn bị lễ vật công phu, chu đáo thể hiện sự trân trọng của nhà trai đối với nhà gái và cô dâu: “Đi vào giữa rừng - Chặt nghiêng ngả cây lim cây táu - Chín ngày mười đêm mới chặt xong, - Cắt một khúc làm bễ”, trải qua bao khó khăn mới “Rèn được chín cái kêu leng keng – Xinh xắn như mầm ngải – Bố mẹ chúng tôi mới yên trí”.
   Ông mối có uy tín, ngoài việc làm chủ lễ, tiến hành các nghi lễ còn phải thay mặt gia đình có lời dặn dò cô dâu, chú rể về ăn ở, cư xử sau khi nên vợ, nên chồng. Lễ cưới truyền thống của người Mông là cả một quy trình chặt chẽ. Những bài ca được diễn xướng trong đám cưới cơ bản đã có sẵn, nhưng trong hoàn cảnh cụ thể người hát có thể thêm thắt cho phong phú, ý nhị. Bằng lời ca có vần điệu, đôi bên hai họ trao đổi, bàn bạc với nhau về hôn sự của con cháu..
   Bên cạnh các bài ca mang tính chất tự sự gắn liền với nghi lễ, phong tục, còn có những bài ca mang tính trữ tình. Đó có thể là những lời hò hẹn của thanh niên nhà trai với thanh niên nhà gái, những bài hát vui chơi, hát chúc mừng của những người dự đám cưới, hát thách đố, tỉ nhau... nhằm mục đích vui cười: “Khóm mai mọc giữa núi/ Khóm gỗ mọc giữa rừng/ Đôi ta đến đây/ Đôi ta mở cõi lòng bằng đường hát/ Liệu biết rằng vị quản sự cho thượng gia lòng có dài?”. Những câu hát tỉ người quản sự, quản cỗ, cũng là sự mở đầu cho buổi hát. Tiếp sau, người quản sự, quản cỗ phải hát đối đáp lại. Có khi là hát đố giữa nhà gái và nhà trai:
   Nhà gái có câu hát đố: “Thịt thối có muối ướp/ Muối thối lấy gì ướp?”
   Nhà trai hát đáp lại: “Con gái sức hèn đã có chàng rể cộng sức/ Chàng rể làm không nên đã có nhà trai/ Nhà trai làm không nên, trách nhiệm ở người mối”.
   Cách hát đố tế nhị có hình ảnh, câu trả lời cũng khéo léo không chỉ làm không khí đám cưới thêm vui vẻ, mà còn là cách thức để tạo sự gắn bó giữa hai bên, đồng thời qua câu hát, nhà trai cũng tự khẳng định trách nhiệm của mình trước hạnh phúc của đôi trẻ.
   Các bài ca nghi lễ cưới xin người Mông là hình thức ca hát dân gian bao gồm cả ngôn từ, nhạc, điệu bộ khi diễn xướng, trong đó ngôn từ đóng vai trò rất quan trọng. Vì thế, trong hát nghi lễ, cũng như hát vui chơi đòi hỏi người hát cả bên trai, bên gái đều phải hết sức linh hoạt, nhanh ý ứng khẩu, có tài nghệ biến tấu các bài hát giao duyên có trong dân gian và ứng tác tại chỗ kịp thời.
   Lễ cưới người Mông diễn ra rất độc đáo như một trò diễn có nhân vật, kịch tính, có cái thực và có cái ước lệ. Về cơ bản lời bài hát vẫn mang tính nghi thức, nhiều ngôn từ mang tính hoa mỹ nhưng đã thể hiện được những tình cảm riêng tư. Có thể nói tính tự sự và trữ tình đã hòa quyện đan xen với nhau và điều rõ nhất toát lên từ các bài ca cưới xin đó là ngôn ngữ, hình ảnh mộc mạc, bình dị và gần gũi với thiên nhiên tạo nên một nét đẹp trong văn hóa truyền thống dân tộc Mông.
   Với cộng đồng người Mông, đám cưới, lễ tết, phiên chợ là dịp để mọi người được vui chơi, được thưởng thức những câu ca hay, những lời hát đẹp; được gặp gỡ, trò chuyện, tâm sự, kết bạn, kết đôi và đặc biệt là được hưởng thụ văn hóa tinh thần, tạo cảm hứng và sự phấn chấn để vượt qua những khó khăn trong cuộc sống. Sự tồn tại hình thức sinh hoạt như hát đối đáp trong đám cưới mang tính chuyên dùng là một hiện tượng quý song đã và đang mai một dần cùng với thời gian trong hoàn cảnh văn hóa hôm nay. /.
                                                           
                                                                    Tiến sĩ Hùng Thị Hà – Phó Hiệu trưởng


Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Hỗ trợ từ xa

  • CDSP HA GIANG - (0219) 3 868 057


© Copyright cdspHaGiang. All right reserved

Đ/c: Tổ 16 - P. Nguyễn Trãi - Tp. Hà Giang